Boşanma veya velayet uyuşmazlığı sırasında anne ve babanın çocuğun okuldan kime teslim edileceği konusunda farklı talimatlar vermesi, okul yönetimi ve öğretmen açısından hassas bir durumdur. Burada belirleyici olan ebeveynlerden hangisinin daha ısrarlı olduğu değil; varsa yargı kararı, yargılama sürüyorsa okul kayıtları ve çocuğun güvenliğidir.
“Çocuğu annesine/babasına vermeyin” dilekçesi yeterli mi?
Tek taraflı bir ebeveyn beyanı veya okula bırakılan dilekçe, kendi başına mahkemece verilmiş velayet, tedbir ya da kişisel ilişki kararının yerini tutmaz. Okulun, anne ile baba arasındaki aile hukuku uyuşmazlığını kendi değerlendirmesiyle çözüp yeni bir velayet düzeni oluşturması beklenemez. Okul açısından öncelikle resmî kayıt ve kararların incelenmesi gerekir.
MEB Yönetmeliği bu konuda ne söylüyor?
Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 17. maddesinde öğrenci velisinin anne, baba veya öğrencinin yasal sorumluluğunu üstlenen kişi olabileceği düzenlenmiştir. Aynı maddenin beşinci fıkrasına göre öğrenci velayeti konusunda anlaşmazlık varsa yargı kararına göre işlem yapılır; velayete ilişkin yargılama devam ediyorsa okul kayıtları esas alınır.
Mahkemece verilmiş bir velayet veya tedbir kararı varsa okul bu kararı esas alır. Velayet yargılaması henüz sonuçlanmamışsa Yönetmelik, okul kayıtlarının esas alınacağını açıkça düzenlemektedir.
Okul kaydında “veli” olarak baba veya anne görünüyorsa ne olur?
Velayet yargılamasının devam ettiği durumda okul bakımından bu kayıt önemlidir; çünkü Yönetmelik doğrudan okul kayıtlarının esas alınmasını öngörmektedir. Bununla birlikte okul sisteminde “veli” olarak kayıtlı olmak ile aile hukuku anlamındaki velayet hakkı kavramları her durumda özdeş değildir. Bu nedenle kesinleşmiş veya geçici bir yargı kararı sunulduğunda, kayıtla çelişse dahi hukuki işlem yargı kararına göre yürütülmelidir.
Boşanma davası devam ederken mahkeme geçici karar verebilir mi?
Boşanma ve velayet yargılamasında hâkim, çocuğun korunması ve ebeveynlerle ilişkisine dair geçici tedbirler verebilir. Okula böyle bir karar ibraz edilmişse kararın kapsamı dikkatle okunmalı; çocuğun kim tarafından teslim alınabileceğine veya kişisel ilişkiye ilişkin açık bir düzenleme varsa buna uygun hareket edilmelidir.
Öğretmen tek başına karar vermeli mi?
Uyuşmazlığın tarafı hâline gelmemesi bakımından öğretmenin, çocuğun teslimine ilişkin çekişmeyi kişisel yorumuyla çözmeye çalışması uygun değildir. Ebeveynler arasında açık bir ihtilaf bulunduğunda durum okul yönetimine aktarılmalı; mevcut mahkeme kararı ve okul kayıtları kontrol edilmeli ve teslim işlemi kurumsal kayıt altında yürütülmelidir.
Çocuğun güvenliği açısından acil bir risk varsa?
Somut olayda şiddet, tehdit, kaçırma riski, koruma veya uzaklaştırma kararı gibi çocuğun güvenliğini ilgilendiren özel bir durum varsa mesele yalnızca “okulda hangi ebeveyn veli görünüyor?” sorusuna indirgenmemelidir. İbraz edilen resmî kararların kapsamı dikkate alınmalı; gerekli hâllerde okul yönetimi aracılığıyla ilgili kolluk veya yetkili kurumlarla iletişim kurulmalıdır.
Okul yönetimi hangi belgeleri kontrol etmeli?
e-Okul ve öğrenci kayıtları, velayet veya boşanma dosyasında verilmiş güncel mahkeme kararları, geçici tedbir kararları, kişisel ilişkiyi düzenleyen kararlar ve varsa çocuğun korunmasına ilişkin resmî kararlar önem taşır. Ebeveynlerden gelen dilekçelerin tarih ve içeriğinin de kayıt altına alınması, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıklarda okulun hangi bilgiye dayanarak işlem yaptığının gösterilebilmesi bakımından yararlıdır.
Sonuç
Anne veya babanın okula tek başına “çocuğu diğer ebeveyne vermeyin” şeklinde talimat vermesi, tek başına mahkeme kararı niteliğinde değildir. Velayet konusunda verilmiş bir yargı kararı varsa okul buna göre; velayet yargılaması devam ediyorsa MEB Yönetmeliği uyarınca okul kayıtlarını esas alarak işlem yapmalıdır. Çocuğun güvenliğine ilişkin özel bir karar veya acil risk bulunduğunda ise bunun ayrıca dikkate alınması gerekir.
Hukuki dayanak ve not
Başlıca dayanak: Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.17, özellikle m.17/5. Yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Velayet, tedbir ve kişisel ilişki kararlarının kapsamı somut dosyaya göre değişebileceğinden, belirli bir olayda mevcut karar ve kayıtların ayrıca incelenmesi gerekir.